Thứ Bảy, 29 tháng 9, 2012

Trung thu xưa.


Rảo bước trên con ngõ ngỏ , tôi bắt gặp một đám trẻ con đang nô nức kéo nhau đi hội trung thu ở nhà văn hóa phường. Trên tay mỗi đứa là một thứ đồ chơi xinh xắn, sắc màu, đó là những chiếc đèn lồng, những chiếc đèn kéo quân, những mặt nạ hình chú Tễu, cây trống, những xúc xắc leng keng vui tai…Nhìn lũ trẻ con tôi cũng thấy vui lây.

Về đến nhà, tôi mở tung cửa sổ, một cơn gió nhẹ nhẹ len vào nhà, khẽ khàng nhắc nhở. Là tết trung thu, là giữa thu rồi. Tôi tắt điện, chỉ thắp lên cho mình một cây nến nhỏ. Cứ thế đêm dần trôi. Cứ thế kí ức trong tôi lại bừng dậy.  Ký ức về những đêm trăng tuổi thơ nơi quê nhà.

Hồi đó, trẻ con xóm tôi rất hay chơi với nhau, cứ mội độ trăng sáng laị tụ tập tại sân nhà một đứa nào đó, sau đó thì cả xóm náo nhiệt hẳn bởi tiếng hò hét, vui chơi của lũ trẻ ngây thơ. Trung thu, chúng tôi không có nhiều đồ chơi như trẻ con bây giờ, chỉ có những chiếc đèn ông sao tự làm, đèn là những xâu hạt bưởi khô mà chúng tôi cần mẫn nhặt nhạnh, phơi rồi kết lại giống như pháo hoa dây của Trung Quốc, và bánh nướng thì chẳng đứa nào trong đám dám nghĩ đến, nhưng cũng chuẩn bị được ít thứ gọi là cây nhà lá vườn để làm cỗ. Rồi chúng tôi nối đuôi, rồng rắn đi rước đèn khắp xóm. Dưới ánh trăng vàng, gió thổi nhè nhẹ, hương hạt bưởi thơm thoang thoảng, lan tỏa, lũ trẻ cười đùa hạnh phúc cùng nhau phá cỗ.
Ở mảnh đất ngheo này, cuộc sống còn lam lũ, cả trẻ nhỏ cũng không có được trọn vẹn niềm vui tuổi thơ. Đối với tôi, ký ức về ngày  trung thu chỉ vỏn vẹn như vậy, nhưng mỗi khi nghĩ lại cũng thấy mình thật hạnh phúc biết bao.

Thứ Sáu, 28 tháng 9, 2012

Trẻ vùng cao bơ vơ vì tệ nạn ma túy.


Còn nhiều lắm những mảnh đời lay lắt,bơ vơ và tội nghiệp bởi kẻ thù mang tên” cái chết trắng”.
Trẻ vùng cao bơ vơ vì tệ nạn ma túy
(Cập nhật lúc 19:33'  28/9/2012)
(Baonghean) - Bốn sinh linh bé dại sống trong căn lều trống hoác tại bản Tạng, không chỉ đối mặt với gió mưa và giá lạnh, mà bất cứ lúc nào nơi đây cũng có thể biến thành nơi để lũ trai làng đến chích thuốc khi lên cơn nghiện. 

Cái lều tranh ấy là nơi trú ngụ của 3 chị em Đinh Thị Phượng (11 tuổi), Đinh Văn Đạt (9 tuổi) và Đinh Thị Thủy (7 tuổi) và em họ Lô Thị La (7 tuổi). Ông Trưởng bản Lương Viết Trường (bản Tay, xã Tiền Phong - Quế Phong) cho biết: Những cái án ma túy đối với cha mẹ đã biến chúng trở thành trẻ không nơi nương tựa từ mấy tháng nay”.
Cha của Phượng, Đạt và Thủy là Đinh Văn Thắng đã lĩnh án lần thứ 2 vì tội tổ chức sử dụng hêrôin với  7 năm tù giam, mẹ các cháu là Lô Thị Thu “cũng phải 2 năm rưỡi nữa mới về chú à”. Phượng kể về gia đình mình, mắt ráo hoảnh, mặt vô hồn:  “Mẹ cháu đi (tù) một lần rồi mấy tháng trước lại đi tiếp. Sau đó là bố cháu cũng đi...”. Còn mẹ của La là Lô Thị Lam – chị của Lô Thị Thu cũng đang phải lĩnh án 14 năm tù giam.                                          Từ ngày cha mẹ ngồi tù, bé Phượng lớn nhất nhóm phải mang gùi lên rừng kiếm măng đem bán mới có tiền mua gạo cho đàn em. Tuổi nhỏ, sức yếu, mỗi ngày cô bé chỉ gùi được dăm bảy cân măng, bán được 20.000đ. Những hôm trời mưa, không trèo dốc được, Phượng cùng 3 đứa nhỏ hơn ra các khu chợ gom vỏ chai nhựa đem bán cho các hàng phế liệu. Đêm đến, đám trẻ ngủ trên 3 mảnh ván gỗ ghép lại làm giường, đắp chiếc chăn nhàu nhĩ. Gia tài của đám trẻ gồm 3 cái bát, 1 chiếc nồi, cái mâm nhôm và con dao hái măng của bé Phượng.
Vào những ngày không đi kiếm măng, hết tiền mua gạo, bé Phượng lại dẫn đàn em vào các nhà trong bản xin cơm. Cũng may làng xóm thương tình, không ai nỡ xua đuổi lũ trẻ bất hạnh. Đầu năm học mới, thấy bạn bè đến lớp, vốn ham học, bé Phượng tiếc lắm, nhưng chỉ đến lớp được 2 hôm lại phải quay lại với chiếc gùi. “Mấy em cháu đói, chú ạ, không đi lấy măng không có gạo cho em.” – Cháu bé có gương mặt già dặn  hơn cái tuổi 11 nói rành rọt từng tiếng một. Muốn đi học nhưng cái đói và phải mưu sinh ở độ tuổi còn ấu thơ đã dập tắt ước mơ thật nhỏ nhoi được đến trường của Phượng.
Bà Lê Thị Đào, nhà gần đó cũng có đến 6 người gồm các con dâu, con rể lãnh án tù liên quan đến “cái chết trắng”. Có thời điểm một mình bà phải nuôi 13 đứa cháu khi cha mẹ chúng đang phải ngồi tù. Hiện bà Đào cũng đang phải nuôi 4 cháu ngoại. Con gái bà là Nguyễn Thị Hoa đang chịu án 14 năm tù giam vì buôn hêrôin. Không chỉ ở huyện Quế Phong, theo tìm hiểu của người viết, ở các huyện Tương Dương, Kỳ Sơn còn rất nhiều những trẻ em không nơi nương tựa vì cha mẹ đang thụ án hoặc đã chết vì ma túy. Tại bản Xoóng Kon xã Lưu Kiền (Tương Dương) có cụ ông Vi Văn Quy đã ngoài 70 tuổi đang phải chăm sóc 2 cháu nhỏ có cha đã chết vì sốc khi chích thuốc. Sau cái chết của ông bố 27 tuổi, bà mẹ cũng trốn đi Trung Quốc, bỏ lại 2 cháu nhỏ, đứa lớn nhất mới chỉ 5 tuổi.  Ông Quy hiện không còn khả năng lao động nên chỉ còn cách đi xin cơm trong bản về nuôi cháu.

Ông La Văn Miện bản Văng Lin (Yên Thắng – Tương Dương) cũng đã ngoài 70 tuổi nhưng ngày vẫn ngày phải lên rừng kiếm măng, hái nấm, đào củ mài đem bán nuôi 2 đứa cháu ăn học. Ông cụ đã ở tuổi xế chiều này chỉ lo bản thân không thể sống nổi đến ngày cháu trưởng thành. Con trai ông vốn là một con nghiện có thâm niên trên 10 năm, đã bỏ nhà đi biệt xứ từ 2 năm nay, con dâu cũng theo lời rủ rê của bọn buôn người bỏ con cái sang Trung Quốc.. 

Trên những vùng đất “cái chết trắng” tràn qua, đáng thương hơn cả là những đứa trẻ “không gia đình” đang phải sống nhờ vào sự cưu mang của cộng đồng. Đã đến lúc gióng lên hồi chuông báo động để các cấp chính quyền và các ban, ngành vào cuộc tìm giải pháp giúp đỡ các em. Được biết, đối với trường hợp chị em cháu Đinh Thị Phượng, chính quyền đang có kế hoạch dựng nhà Đại đoàn kết cho các cháu, nhưng xem ra đây không phải là biện pháp có thể giúp các cháu ổn định cuộc sống. Hơn ai hết, những phận đời bé nhỏ này cần một bàn tay chăm sóc của người lớn và được đến trường như các bạn cùng trang lứa.

Huế trong tôi

Sau một chặng đường dài từ Hà Nội, miền trung thân yêu đã dần hiện lên trong nắng sớm dịu nhẹ của Thành phố Huế mộng mơ. Chúng tôi lưu chân ở Huế chỉ vỏn vẹn có vài tiếng đồng hồ, đủ thời gian để ngồi xích lô vòng quanh phố phường cố đô, chiêm ngưỡng hết đại nội Huế, và thưởng thức đặc sản …Kỷ niệm về Huế thương đọng lại trong mỗi chúng tôi là những con đường phủ đầy cây xanh, phố xá nhộn nhịp nhưng không ồn ã, dòng người di chuyển trên đường thật nhịp nhàng, thướt tha, dịu dàng như cái tên Huế. Huế mộng mơ trong sắc tím áo dài, trong những cơn mưa nhẹ, Huế đáng yêu trong giọng nói của người dân hiếu khách, Huế bình dị trong những món ăn dân giã, và cổ xưa với những thành trì, cung đình cổ kính, trầm tư bên dòng sông Hương xanh trong, lặng lờ.
Trên dòng Hương Giang.

                                                                                       
Đường phố Huế.
Nét đẹp cố đô.


 

Thứ Ba, 25 tháng 9, 2012

                                “Phượt” Quế Phong.

     Ngược đường 48, đi xuyên những dãy núi trùng điệp, con đường càng trở nên dài khi người đi phải uốn mình theo những đường cong sườn núi. Nằm cách trung tâm thành phố Vinh gần 200 cây số, án ngự ở đỉnh đầu Tây bắc điểm đến kỳ thú cho những bạn trẻ yêu “phượt”.
   Ngay từ “cổng” huyện, điểm bắt đầu của địa phận Quế Phong đã là một nơi khá lý thú. Đó là điểm cuối cây cầu Châu Tiến (bắc ngang sông Hiếu, nối giữa địa phận Quỳ Châu Và Quế Phong.) Dừng chân nghỉ tại đây, bạn có thể kỷ của Nghệ An, Quế Phong với thế núi giăng kín, nằm gọn giữa bao la núi rừng thật sự là một
niệm cho mình những pô ảnh đẹp với màu sắc tươi sáng của bức tranh sơn thủy hữu tình. Bên trái là vách núi đá dựng đứng, rêu phong ngàn tuổi, lau lách um tùm kéo vệt từ trên đỉnh xuống đến tận vệ đường trông y hệt như tấm thảm hoa treo ngược. Bên phải lại là cánh đồng lúa xanh rì miên man, ở giữa dòng sông Hiếu chạy dọc quanh tạo nên một vệt trắng dài hữu ý. Đâu đó là những khối tròn xoay xoay tựa như cái quạt nước khổng lồ, đó là những chiếc guồng lớn mang nước từ dưới dòng sông lên, theo những ống dẫn nước tự tạo mà mang nước ngọt về cho ruộng đồng mùa hạn.
  
                                                      
Ảnh: Báo Nghệ An

  
Thiên nhiên cũng thật khéo trang trí cho cái “mặt tiền” này. Không ồn ào, nguy nga mà dịu dàng, yên bình; hoang sơ, thánh thiện mà không hoang vu...Tiếp tục cuộc hành trình bạn sẽ khám phá những điều kỳ thú của mảnh đất sơn cước này.
1.  Thác Xao Va – Không chỉ là huyền thoại.
Dòng sông Hiếu bắt nguồn từ biên giới Việt -Lào, lặng lẽ uốn mình len lỏi trong những cánh rừng nguyên sinh về đến đây từ độ cao trên 100 mét, sông như chững lại để tung bọt trắng xoá trước khi đổ vào ngã ba sông Quàng, sông Nậm Hạt. Thác được chia thành ba bậc,bậc trên thấp chỉ độ  vài mét,  hai bậc dưới  gần như liền nhau có độ cao hai chục sải  hơi thoải đầy ấn tượng như chính tên gọi Xao Va, quanh năm tung bọt trắng xoá đứng xa cả km vẫn còn nghe tiếng thác đổ. Trong tiếng rào rào thác đỏ, đâu đó câu chuyện về một huyền thoại Xao Va vẫn vọng về. Đó là câu chuyện cảm động về tình yêu của đôi trẻ người Thái, vì những lễ giáo phong kiến, những hủ tục xưa mà họ không đến được với nhau để rồi chàng trai quyết định ra đi, trẫm mình dưới dòng nước hung dữ. Trong giây phút mong manh giữa sự sống và cái chết, cô gái xuất hiện và cố gắng cứu người yêu bằng chính dải khăn piêu của mình, nhưng dường như họ hiểu ra một điều, chỉ có cái chết  họ mới có thể bên nhau mãi mãi. Và họ buông tay, cùng nhau bay đến thiên đường, nơi chỉ có tình yêu và hạnh phúc. Tình yêu của họ mãi còn đẹp như con thác ngày nào vẫn còn chảy mãi và dòng thác cũng mãi  không ngưng như chính tình yêu của đôi trẻ trường cửu , tất cả đã trở thành một huyền thoại lung linh.


Đến với thác Xao Va, bạn không chỉ ngắm mà hãy mạnh dạn để mình được tận hưởng cái mát lành, trong veo của nước sông, cái vị ngọt, thanh từ dòng “sữa” của rừng. Hãy hòa mình trên con thác, để  “vẫy vùng với con thác đẹp như dải lụa mền vắt qua núi rừng” này, để “ tưởng mình khoả trần giữa thuỷ cung”, để   “ ta là tiên tắm trần cùng thác Xao Va”, tắm trần cùng một huyền thoại giữa chốn bồng lai tiên cảnh. Sau đó, nhóm các bạn có thể cùng dựng trại nghỉ chân tại bãi cỏ rộng ngay cạnh chân thác. Các bạn có thể chuẩn bị cho mình đồ uống và lưu ý là chỉ nên mang đồ ăn nhẹ vì ngay tại đó bạn còn phải thưởng thức 2 món đặc sản của vùng đất này; đó là cơm lam và cá nướng. Vừa nướng cá, vừa ngắm thác, vừa hát cùng tiếng thác đổ…thì còn có thú vui dân giã nào lý thú bằng.
Ngoài Thác Xao Va, bạn còn có thể đến các địa điểm khác như thác 9 tầng ở xã Thông Thụ, Thác Sao La…để cảm nhận hết cái hùng vĩ, hoang sơ và trong lành của những huyền thoại.
2.     Đền Chín Gian- linh thiêng giữa đại ngàn.
Tạm chia tay với “những dải khăn piêu giữa rừng”, chúng ta hãy cùng hòa mình vào không khí linh thiêng, bí ẩn của đền Chín Gian – nơi hội tụ tâm linh giữa đại ngàn.
Nằm trên đỉnh Pú Pỏm cao 186,4m, đền Chín Gian thuộc địa phận Mường Tôn xưa (nay là hai xã Châu Kim, Mường Noọc huyện Quế Phong). Đền được tôn tạo mới cách đây cũng khá lâu, dù không hoàn toàn bằng gỗ nhưng vẫn đẹp. Sừng sững giữa đỉnh đồi, giao hòa trời đất, Đền Chín Gian càng thêm bí ẩn hơn với câu chuyện về một thời cha ông khai mường, lập đất…Đó là một câu chuyện lịch sử thú vị, đậm chất sử thi, huyền thoại.
Đến với Đền Chín Gian, du khách không chỉ được ngắm kiểu kiến trúc cổ xưa của Đền,  hòa với không khí liêng thiêng của đất trời, cầu phước an lành mà còn có cơ hội trải nghiệm cuộc sống với chính cuộc sống của người dân bản địa khi tham gia các lễ hội nơi đây.
Lễ hội Đền Chín Gian
Nếu may mắn bạn lên Quế Phong vào thời gian tổ chức lễ hội (28-30/3 hằng năm) sẽ được tận mắt chứng kiến và tham gia các lễ hội đậm đà bản sắc văn hóa Thái như lễ “Hắp quái”(chém trâu tế trời), đánh cồng chiêng, hát giao duyên điệu suối , điệu nhuôn, thưởng thức các sản vật…

Lễ Phắn Quái.
3. Dốc Chuối (Pú Chồng Cha)- Đường lên tiên cảnh.
Không phải lên đỉnh đồi bằng cáp treo mà phải leo trên con đường uốn cong, nhiều pha làm người đi thót tim vì đường đang ngoằn ngoèo bỗng dựng đứng như vách đá. Trải qua những giây phút nghẹt thở đó, bạn sẽ vỡ òa thích thú khi nhìn lại dưới chân mình là bao la đất trời quê hương, choán ngợp tiên cảnh. Trên đỉnh cao nhất của đèo, mây mù phủ kín, bất kể đông hay hè cũng có sương mù giăng giăng lối, có mưa phùn lác đác. Đi qua Chồng Cha cảm giác như ta xuyên qua một tấm màn mỏng khổng lồ để rồi thấy lạnh lạnh ở mũi, mặt rát rát, nhưng lại thấy vị thanh khiết trong trẻo trong từng hạt sương bé li ti trên môi. Lên Chồng Cha, có một điều quan trọng là chỉ có ta với thiên nhiên mà thôi.

Trên đỉnh Pú Chồng Cha.



Chiều biên giới.

                                                                                                                                                                                                                                 Chiều biên giới anh ơi   
Có nơi nào đẹp hơn                                      
Như màu xanh của lá
Như tiếng hát của rừng.
                                                             
Khói tím chiều ngiêng qua
Mái gianh nghèo chập chững
Trên con đường đất đỏ
Nụ cười em bé Mông (H’Mông).

Biên cương trời lộng gió
Cánh chim liệng, trời nghiêng
Lập lòe bếp thôn nữ                                          
Bản làng hửng, chiều đông.




                                                   Tri Lễ, ngày 8 tháng 2 năm  2012.
                                                   Vi Diễm Hương – Quế Phong.

Chủ Nhật, 23 tháng 9, 2012

Tìm lại vị cafe xưa

Thế hệ trẻ hôm nay, không biết có bao nhiều người còn biết và tìm hiểu về Phủ Quỳ một thời - 1 địa danh thời pháp thuộc dành cho cụm các huyện Nghĩa Đàn, Quỳ Hợp, Quỳ Châu, Quế Phong – Nghệ An  ngày nay. Nói về Phủ Quỳ xưa, trong tâm thức của những người lớn tuổi, đó là hình ảnh của những nông trường café, mía, chè, sắn… bạt ngàn xanh tươi, là những công trường đá đỏ, quặng thiếc giàu có…
Tôi còn nhớ hồi cấp 1, dù đất không rộng nhưng bố tôi vẫn để dành trồng được 1 vườn café nhỏ xinh đủ để cả nhà uống café,  2 hàng chè xanh, 1 vài khóm hoa nhài trước sân nhà, rồi cái ngõ nhỏ vào nhà cũng được phủ đầy những hoa café trắng muốt. Nhưng bức tranh đó giờ đã không còn, chỉ còn lại ký ức về những tách café đen mà mỗi sáng bố pha cho cả nhà, hay đơn giản là cái mùi thơm nồng nàn, ngọt ngọt, đắng đắng khi mẹ rang café, nhất là mỗi độ mùa café về.  Đêm đông, chị em tôi học bài, còn mẹ vẫn say sưa với chảo rang khổng lồ, hai má mẹ ửng hồng bởi bếp lửa, từng hạt café tí tách lăn tròn trong chảo, tỏa thơm ngào ngạt. Bố tôi thì hì hục quay cái máy xay café thủ công quay tay, bé bé xinh xinh có hình dáng như một ngôi nhà búp bê, thân nó được làm bằng loại gỗ sồi hàng trăm năm tuổi, còn cái mái vòm được làm bằng những mảnh vỏ bom tận dụng khi bố còn trong quân đội. Đối với tôi đó là hình ảnh đẹp nhất về gia đình, tôi thấy hạnh phúc vì mình đã có những giây phút đó. Nhìn mọi người tôi không còn thấy cái lạnh căm căm của đêm đông miền núi nữa, chỉ thấy ngọn lửa hồng ấm áp của tình cảm gia đình, và nụ cười hạnh phúc trên môi mỗi người.
Rồi bao nhiêu mùa đông đã qua, đó là những mùa đông lạnh lẽo, rét căm, không có bếp lửa, không có mùi café rang, không có tiếng xay café nữa. Lúc nào tôi cũng muốn tìm lại hương vị café xưa, tìm lại bức tranh hạnh phúc của tôi trong những ngày café hoài niệm tại 1 quán quen.
Bây giờ, không khó để thưởng thức café, loại nào cũng có, nhưng mỗi café lại mang đặc trưng từng vùng đất khác nhau. Café Tây Nguyên thì đậm đà, mạnh mẽ, phong trần như chính mảnh đất cao nguyên nắng gió này, café vùng Trung du Bắc Bộ lại mang cái vị ngọt thanh, nhẹ nhàng, café Phủ Quỳ trong ký ức của đứa trẻ ngày xưa là một đồ uống có vị đắng đắng ngọt ngọt nơi đầu lưỡi, nguyên sơ, thanh khiết của núi rừng. Lớp người đứng tuổi, nhất là những người sành uống cà phê không quên “cà phê Đông” ở thị trấn Thái Hoà những năm tháng trước ngày chống Mỹ.
Hiện nay có nhiều địa phương đã có dự án khôi phục lại sản xuất nông sản là đặc sản của vùng, tôi chợt thấy mừng và nghĩ về những đồi café xanh tươi bạt ngàn vỗ reo trong gió, và để tôi có thể sẽ tìm được một bức tranh hạnh phúc mới như bức tranh xưa của tôi để tôi đặt cạnh tách café Phủ Quỳ đang ngi ngút tỏa vị.